Alan adı nasıl seçilir ve kimin adına kayıtlı olmalı?

Tasarımı beğenmezseniz değiştirirsiniz, hosting firmasını beğenmezseniz taşırsınız. Alan adı elden çıktığındaysa kartvizitteki adres, arama sonuçlarındaki yeriniz, kurumsal e-posta hesaplarınız ve yıllardır size verilmiş tüm bağlantılar aynı anda çalışmaz hale gelir. Alan adı sitenin bir parçası değil, işletmenin üzerine kayıtlı ayrı bir varlıktır.

Bu yazıda önce doğru adın nasıl seçileceğini, sonra asıl kritik konuyu anlatıyoruz: kayıt kimin adına ve bunu nasıl doğrularsınız. Yazının sonundaki kontrol listesiyle kendi durumunuzu yarım saatte denetleyebilir, gerekiyorsa devir talebini yazılı olarak başlatabilirsiniz.

Alan adı, hosting ve site üç ayrı kalemdir

Bu üçü çoğunlukla tek pakette satılır, karışıklık da oradan başlar:

• Alan adı, internetteki adresinizin kaydıdır. Yıllık yenilenir; bir kez alınıp bitmez.
• Hosting, sitenin dosyalarının durduğu sunucudur. Alan adından bağımsızdır, başka firmaya taşınabilir.
• Site, tasarım ve içeriktir. Dosyaları ve veritabanı yedeği sizde olduğu sürece hosting değişse de sizinle kalır.

Üçü ayrı ayrı devredilebilir. Bir ajansla yollarınız ayrıldığında hosting taşımak teknik bir iştir; alan adı sizin adınıza kayıtlı değilse iş teknik olmaktan çıkar, pazarlığa döner. Tek kural var: alan adı kaydı işletmenin kendi hesabında durur.

Uzantı seçimi: .com, .com.tr ve kısa .tr

.com

Kısıtsızdır, dünyanın her yerinden kaydedilir ve bir adresi hatırlamaya çalışan kullanıcının aklına varsayılan olarak .com gelir. Tek ciddi dezavantajı doluluk: iki üç kelimelik makul kombinasyonların büyük kısmı yıllar önce alınmış durumda.

Yalnızca Türkiye'de iş yapıyor olmanız .com'dan vazgeçmenizi gerektirmez. .com gibi genel uzantılarda arama motoru hedef ülkeyi uzantıdan değil; içerikten, dilden, işletme bilgilerinizden ve size gelen bağlantılardan çıkarır. .com.tr gibi ülke uzantıları ise zaten Türkiye sinyali taşır. İkisi de Türkiye'de görünmenizin önünde engel değildir.

.com.tr

Belgeye dayalı bir uzantı: başvuruda, o ad üzerinde hak sahibi olduğunuzu gösteren bir belge istenir. Uygulamada sık kabul edilenler:

• Ticaret sicil gazetesi ya da faaliyet belgesi
• Vergi levhası
• Marka tescil belgesi

Bu kural iki yönlü çalışır. Bir yandan istediğiniz her adı alamazsınız; adın belgenizdeki unvanla bağlantılı olması beklenir. Diğer yandan karşılığında koruma alırsınız: başkasının sizin ticari unvanınızla .com.tr kaydı açması kolay olmaz.

Kayıt, TRABİS'e bağlı yetkili kayıt operatörleri üzerinden yapılır. Kabul edilen belge listesi ve başvuru kuralları zaman içinde güncellenebildiği için başvurudan önce operatörün güncel belge sayfasını okuyun. Bu yazı hukuki görüş değildir. Ticari unvan, marka hakkı ya da itiraz süreçleri konusunda tereddüdünüz varsa bağlı olduğunuz ticaret odasına veya bir marka vekiline danışın.

Kısa .tr

ornek.tr biçimindeki tek seviyeli adres. Kısalık avantaj; ancak kullanıcı refleksi hâlâ .com yönünde ve adresi sözlü tarif ederken "uzantısı sadece nokta tr" demeniz gerekiyor. Kısa .tr tarafında tahsis ve belge koşulları uzantıya özgü kurallara bağlıdır ve zaman içinde değişmiştir; başvurudan önce operatörün güncel kurallarını teyit edin. Markanız adına almak savunma amacıyla makul bir hamle. Ana adresiniz yapacaksanız, hedef kitlenizin adresi doğru yazacağından emin olun.

Karşılaştırma

| Ölçüt | .com | .com.tr | Kısa .tr | |---|---|---|---| | Belge koşulu | Yok | Var | Uzantı kurallarına bağlı, operatöre sorun | | Kayıt kolaylığı | Kolay, doluluk yüksek | Belge süreci var | Orta | | Kullanıcı refleksi | En yüksek | Türkiye'de yüksek | Düşük | | Unvan koruması | Yok, ilk kaydeden alır | Unvan/marka bağı korur | Uzantı kurallarına bağlı |

Pratik karar

İmkânınız varsa .com ve .com.tr'yi birlikte alın; birini ana adres yapın, diğerini ona 301 ile yönlendirin. İkisinde aynı içeriği ayrı ayrı yayınlamayın. Aksi halde aynı metnin iki adreste durduğu, arama motorunun hangisini göstereceğine kendi karar verdiği bir yapı çıkar.

Marka adı mı, anahtar kelime mi?

En sık gelen soru bu: duzcewebtasarim.com mu, umymedya.com mu?

Anahtar kelimeli adın avantajı görünürdür: adresi gören kişi ne iş yaptığınızı anlar, bir ilan sitesinde ya da dizinde adres kendini açıklar.

Dezavantajları ise kalıcıdır:

• Alan adının içindeki kelimenin sıralamaya katkısı yıllar içinde belirgin biçimde azaldı. Bugün içeriğin kendisi ve sitenin geçmişi çok daha belirleyici.
• İşiniz büyüdükçe ad dar gelir. duzcewebtasarim.com, Sakarya'da yaptığınız bir e-ticaret projesini anlatırken size yardımcı olmaz.
• Jenerik bir adres tavsiye edilirken hatırlanmaz; üzerine marka kuramazsınız.
• Hizmet kalemi eklediğinizde adres yanlış bilgi vermeye başlar.

Marka adının avantajı, ne iş yaparsanız yapın geçerli kalmasıdır. "Umy Medya" diye arayan kişi doğrudan size ulaşır; marka araması dediğimiz bu trafik, dönüşümü en yüksek olanıdır, çünkü arayan kişi zaten sizi arıyordur.

Karar şu: ana adresiniz marka adınız olsun. Anahtar kelimeli bir ad çok cazip geliyorsa onu da alın ve ana siteye yönlendirin; üzerine ikinci bir site kurmayın. İki ayrı site iki kat bakım, yarım güç demektir.

İsimlendirmede uygulanabilir kurallar

• Türkçe karakter kullanmayın. ş, ç, ğ, ı, ö, ü içeren adresler teknik olarak mümkün; ancak e-posta imzalarında, bazı mesajlaşma uygulamalarında ve eski sistemlerde bozulabiliyor. Telefonda tarif etmesi de ayrı iş.
• Tireden kaçının. oto-galeri-duzce.com, her telefon görüşmesinde "arada tire var" diye açıklayacağınız bir adrestir. Tek istisna, tiresiz halinin istenmeyen bir okuma üretmesidir.
• Uzunluk testi: adresi tek nefeste söyleyebiliyor ve bakmadan yazabiliyorsanız uygundur. Karakter saymak yerine bu testi yapın.
• Telefon testi: adresi bir tanıdığınıza telefonda söyleyin, yazmasını isteyin. Yanlış yazıyorsa ad sorunludur ve bu hata her müşteri adayında tekrarlanır.
• Rakam ve kısaltma koymayın. "4" mü "dört" mü, "ve" mi "&" mi tereddüdü adresi ikiye böler.
• Benzer markaları kontrol edin. Seçtiğiniz adın tescilli bir markaya yakın olması, siteyi yayına aldıktan sonra ihtarname almanıza yol açabilir. TÜRKPATENT'in çevrimiçi marka araştırma ekranından kendiniz sorgulayabilirsiniz; birkaç dakikalık iş. Sonucu yorumlamak ayrı bir uzmanlıktır, benzerlik ihtimali görürseniz marka vekiline danışın.
• Sosyal medya kullanıcı adlarını aynı anda kontrol edin. Adı kaydetmeden önce Instagram, YouTube ve LinkedIn'de aynı kullanıcı adının boş olduğuna bakın; sonradan her mecrada farklı bir adla anılmak zorunda kalmayın.

En kritik konu: alan adı kimin adına kayıtlı?

Bu yazının asıl sebebi burası. Sık yaşanan senaryo şu: ajans "her şeyi biz halledelim" der ve alan adını kendi hesabından, kendi adına kaydeder. Site yayına girer, her şey yolunda görünür. Sorun ayrılık gününde ortaya çıkar.

Alan adı ajansın adına kayıtlıysa:

• Siteyi başka bir firmaya taşıyamazsınız; DNS kontrolü onlardadır.
• Kurumsal e-posta adresleriniz onların kontrolündedir. Bir gün çalışmadığında beklemekten başka seçeneğiniz olmaz.
• Ayrılırken devir bir pazarlık konusuna dönüşebilir.
• Ajans kapanır ya da ulaşılamaz hale gelirse yenileme yapılmaz; adres düşer ve başkası tarafından alınabilir.

Üç kural:

1. Kayıt sahibi (registrant) işletmenin kendisi olmalıdır. Şirketse şirket unvanı, şahıs işletmesiyse işletme sahibi.
2. Kayıt hesabının e-postası sizin kontrolünüzdeki bir adres olmalıdır. Yenileme uyarıları, devir onayları ve şifre sıfırlama bağlantıları oraya gider. Kişisel bir adres yerine, birden fazla kişinin erişebildiği kurumsal bir adres kullanın; bir çalışan ayrıldığında hesap kilitlenmesin.
3. Operatör paneline giriş bilgileri sizde bulunmalıdır. Teknik işleri ajans yapsın, erişim sizde dursun.

Ajansın teknik yönetimi üstlenmesi sorun değil. Sorun, mülkiyetin de onda olmasıdır. Bu ikisi ayrılabilir ve ayrılmalıdır.

Sözleşmeye yazılacak üç cümle

Yeni bir ajansla başlıyorsanız sözleşmeye ya da teklif e-postasına şu üç maddeyi ekletin:

1. Alan adı, işletmenin adına ve işletmenin kendi kayıt operatörü hesabında kaydedilir; hesap bilgileri işletmeye teslim edilir.
2. Alan adı ve DNS kayıtlarında yapılan değişiklikler işletmeye yazılı olarak bildirilir.
3. Çalışma sona erdiğinde site dosyaları, veritabanı yedeği ve varsa kaynak dosyalar belirlenen süre içinde işletmeye teslim edilir.

Ajans zaten sizin hesabınıza kayıt yapıyorsa bu maddeler hiçbir şeyi değiştirmez, imzalanır geçilir. Maddelere itiraz geliyorsa, bilmeniz gereken bir durum var demektir.

Whois ile nasıl kontrol edilir?

Beş dakikalık bir iş:

1. Bir whois sorgulama aracına alan adınızı yazın. .tr uzantıları için nic.tr üzerindeki sorgu ekranını kullanın.
2. Çıkan kayıtta şu alanlara bakın:

• Registrant / Kayıt sahibi: burada sizin ya da şirketinizin adı yazmalı.
• Registrar / Kayıt operatörü: alan adının hangi firmada tutulduğunu gösterir.
• Creation date ve Expiry date: kayıt ve bitiş tarihi. Bitiş tarihini takviminize işleyin.
• Name servers: sitenin ve e-postanın hangi sunuculara yönlendiğini gösterir.

Kişisel verilerin gizlenmesi nedeniyle .com sorgularında kayıt sahibi adı maskelenmiş görünebilir; bu tek başına kötü bir işaret değildir. Bu durumda gerçek test şudur: kayıt operatörünün paneline kendi kullanıcı bilgilerinizle girip alan adını orada görebiliyor musunuz? Göremiyorsanız adres pratikte sizin değildir. .tr uzantılarında kayıt sahibi bilgisi genellikle açık görünür; orada yazan unvanı okuyun.

Bir adım daha atın: panele girebiliyorsanız şifre sıfırlama isteyin. Doğrulama e-postası size ulaşıyorsa hesap gerçekten sizin kontrolünüzdedir; bir başkasına gidiyorsa erişiminiz görünürde kalmış demektir.

Alan adı ajansta kaldıysa nasıl devralınır?

Sakin ve yazılı bir süreç izleyin. Telefonda konuşup e-postayla teyit edin.

1. Yazılı talep edin. Şu netlikte olsun: "X alan adının kayıt sahibi bilgilerinin [işletme unvanı] olarak güncellenmesini, kayıt hesabı e-posta adresinin [adres] ile değiştirilmesini ve transfer kodunun tarafımıza iletilmesini talep ediyoruz." Sözlü mutabakat kayıt bırakmaz.
2. Yöntemi netleştirin. İki yol var: aynı operatör içinde sahiplik devri (daha hızlı) ya da başka bir operatöre transfer.
3. Transfer yapacaksanız iki şey gerekir: transfer kilidinin açılması ve size transfer kodunun (EPP/auth kodu) verilmesi.
4. Kayıt sahibi e-postasını kendi adresinizle değiştirin. Devrin tamamlandığının en somut kanıtı budur; transfer kodunu almakla yetinmeyin.
5. Whois'i tekrar sorgulayın. Kayıt sahibi ve operatör bilgisinin değiştiğini gördükten sonra süreci kapatın.

İki teknik ayrıntı. Yeni kaydedilmiş ya da kayıt sahibi yakın zamanda değişmiş adlarda, operatör değişikliği için bir bekleme süresi uygulanır; yaygın uygulama 60 gündür, ancak süre ve koşullar uzantıya ve operatöre göre değişebilir. Ayrıca .tr uzantılarında devir TRABİS kuralları çerçevesinde ve çoğu zaman belgeyle yürür; süreç .com'dan farklı işler, bu işlemi operatörünüzle birlikte planlayın.

Transfer edilen şey kayıttır, yayın değil; doğru yapıldığında sitede kesinti olmaz. Kesinti, name server ve DNS kayıtları eksik taşındığında yaşanır. İşlem öncesinde mevcut DNS kayıtlarınızın ekran görüntüsünü alın: A kaydı, www için CNAME, e-posta için MX kayıtları, SPF/DKIM gibi TXT kayıtları ve varsa doğrulama kayıtları. En sık kaybedilenler MX ve TXT kayıtlarıdır; site açık görünürken e-posta bir gün sonra sessizce çalışmayı bırakır.

Yenileme tarihini kaçırmanın sonucu

Süre dolduğunda site aynı gün yok olmaz, geri sayım başlar:

• İlk dönem: site genellikle kapanır ya da park sayfasına düşer. Bu aşamada normal yenileme hâlâ mümkündür.
• Kurtarma dönemi (redemption): alan adı hesabınızdan düşer, yenileme ekranında görünmez. Geri almak çoğu durumda mümkündür ama bu artık yenileme değil; operatöre ayrı başvuruyla yürütülen bir kurtarma işlemidir ve koşulları operatörden operatöre değişir.
• Silinme: alan adı serbest havuza düşer, herkes alabilir. Düşen adresleri otomatik olarak yakalayan sistemler var; aranan bir adres serbest kalır kalmaz alınabilir.

Son aşamaya gelmiş bir alan adını geri alacağınızın garantisi yoktur. Korunma yolu basit:

• Otomatik yenilemeyi açın ve kayıtlı ödeme yönteminin geçerliliğini kontrol edin. Kartın süresi dolduğu için otomatik yenilemenin sessizce başarısız olması sık görülen bir durum.
• Kayıt hesabındaki e-posta adresinin aktif olduğunu yılda bir doğrulayın. Kaçırılan yenilemelerin büyük kısmının sebebi, uyarı e-postasının artık kimsenin bakmadığı bir adrese gitmesidir.
• Uzun vadede kalacaksanız çok yıllı kayıt yapın.
• Bitiş tarihini şirket takvimine bir ay öncesinden hatırlatmalı olarak ekleyin; hatırlatma tek kişiye değil, en az iki kişiye gitsin.

Alan adı değiştirmek: yönlendirme ve SEO etkisi

Bazen değişim kaçınılmaz olur: marka adı değişir, yanlış bir adla başlanmıştır ya da .com.tr'den .com'a geçilir. Doğru yapılırsa kayıp sınırlı kalır; yanlış yapılırsa yıllarca biriken görünürlük silinir.

1. Sayfa sayfa eşleme tablosu çıkarın. Eski sitedeki her adres, yeni sitede en yakın karşılığına gitmeli. Her şeyi ana sayfaya yönlendirmek en sık yapılan ve en pahalıya mal olan hatadır. Eşleme listesini eski sitenin site haritasından ve Search Console'un performans raporundan çıkarabilirsiniz.
2. 301 (kalıcı) yönlendirme kullanın. 302 geçici taşınma anlamına gelir; kalıcı bir taşınmada yanlış sinyaldir.
3. Eski alan adını elinizde tutun. Yönlendirmenin çalışması için kaydın sizde kalması gerekir; yenilemeye devam edin. Bunu süresiz bir yükümlülük olarak planlayın.
4. Search Console'daki adres değiştirme aracını kullanın. Her iki alan adı da doğrulanmış olmalı.
5. Site haritasını güncelleyin ve yeni adresi yeniden gönderin.
6. İç bağlantıları elden geçirin. Site içinde eski adrese giden bağlantı kalmasın; yönlendirme zinciri gereksiz gecikme üretir.
7. Dış tarafı haberdar edin. Google İşletme Profili, oda ve dernek kayıtları, dizinler, sosyal medya profilleri, e-posta imzaları, faturalar ve araç giydirmelerindeki adres.

Taşınma sonrası sıralamalarda dalgalanma normaldir; toparlanma süresi sitenin büyüklüğüne ve bağlantı geçmişine göre değişir. Bu süreçte panikle ek değişiklik yapmak durumu zorlaştırır — yönlendirmeler doğruysa doğru davranış beklemektir. Taşınma sonrasında belirli bir sıralamayı hiç kimse, biz de dahil, garanti edemez.

www mu, www'suz mu?

Teknik olarak ornek.com ve www.ornek.com iki ayrı adrestir. İkisi de aynı siteyi açıyorsa, arama motoru açısından aynı içerik iki yerde duruyor demektir.

• Birini seçin. Hangisini seçtiğiniz sıralama açısından fark etmez; tutarlılık fark eder.
• Diğerini 301 ile seçtiğinize yönlendirin.
• Canonical etiketi seçtiğiniz biçimi göstersin.
• http adresleri https'e yönlensin. Böylece dört olası kombinasyon tek adreste birleşir.
• Sondaki eğik çizgi (trailing slash) için de tek bir biçim belirleyin ve site genelinde ona uyun.
• Search Console'da alan adı (domain) türünde mülk oluşturun; her iki biçim ve alt alan adları tek raporda toplanır.

Kontrolü kendiniz yapabilirsiniz: tarayıcıya sırayla http://ornek.com, http://www.ornek.com, https://ornek.com ve https://www.ornek.com yazın. Dördü de aynı nihai adreste bitmiyorsa yapılandırma eksiktir.

Yarım saatlik kontrol listesi

• Whois'te kayıt sahibi olarak işletmem mi görünüyor?
• Kayıt hesabının e-postası benim kontrolümde mi ve o hesaba birden fazla kişi erişebiliyor mu?
• Operatör paneline kendi bilgilerimle girebiliyor muyum?
• Bitiş tarihi takvimimde mi, otomatik yenileme açık mı, kayıtlı ödeme yöntemi geçerli mi?
• www / www'suz ve http / https tek adreste birleşiyor mu?
• MX ve TXT kayıtlarımın güncel bir ekran görüntüsü elimde var mı?
• Marka adımın .com ve .com.tr karşılığı bende mi?
• Adres değişikliği yaptıysam eski alan adı hâlâ bende ve yenileniyor mu?

Bu sekiz maddeyi temiz geçen bir işletmenin alan adı tarafında yapacak işi kalmamıştır.

Yardım isterseniz

Yukarıdakilerin tamamı kendi başınıza halledebileceğiniz işler; whois sorgusu ve panel kontrolü teknik bilgi gerektirmiyor. Devir süreci tıkandıysa, DNS kayıtlarını taşırken e-postayı kesintiye uğratmak istemiyorsanız ya da alan adı değişikliğinde yönlendirme haritasını birlikte çıkarmak isterseniz, Düzce ve çevre illerdeki işletmelere bu konularda destek veriyoruz. Mevcut durumunuza bakıp ne yapılması gerektiğini söylememiz için bizimle çalışmanız gerekmiyor.